Lavas

Minder spectaculair qua kleur is de bloei van de lavas (Levisticum officinale), maar het kan wel ruim twee meter hoog worden. Lavas wordt ook wel maggiplant genoemd omdat de geur aan die van het Maggi-aroma doet denken. Lavas zou door de Romeinen door Europa zijn verspreid, maar ik lees ook ergens dat het door Benedic­tijnse monniken vanuit Zuid- en Midden-Europa naar het noorden en het westen is gebracht.

Zowel de bladeren als de zaden worden gebruikt in de keuken en hebben een selderij-achtige smaak. De bladeren werken als een smaak­versterker en worden daarom vaak gebruikt als natuurlijke vervanger voor zout. De bladeren worden gebruikt in stoofpotten, salades, sauzen en soepen (het was een onmisbaar ingrediënt van mijn moeders onvolprezen tomatensoep!). Het blad kan vers of gedroogd gebruikt worden om thee van te trekken. De zaden worden in zuidelijker oorden gebruikt om smaakvol brood mee te bakken. Ook worden de zaden toegepast bij de bereiding van likeuren en als grondstof in de parfumindustrie.

In de volksgeneeskunde werd lavas vooral gebruikt als een urinedrijvend (diuretisch) middel en als een carminativa. Dat is een kruid of preparaat dat bedoeld is om winderigheid te bestrijden door de vorming van gas in het maagdarmkanaal te voorkomen of door de uitdrijving ervan te vergemakkelijken.

Lavas is één van de 73 planten die in de Capitulare de villis worden voorgeschreven om aan te planten op de agrarische eigendommen van Karel de Grote. Deze verordening bevat voorschriften voor agrarisch beheer van de goederen van de Karolingische vorsten tussen de 8e en de 10e eeuw. Lavas heeft een opvallend lange lijst van volksnamen: maggiplant, lubbestok, leverstok, bastaardselder, bergselder, Franse selder, Russische selder, lavaselder, manskracht, processieplant en sermontaine. Rembertus Dodonaeus noemt lavas in zijn Cruijdeboeck uit 1554 Ligusticum.

Nico Rookmaker
26 juli 2025