Van de vele kruiden die medicinaal werden of worden toegepast zijn er slechts enkele waarvan ook daadwerkelijk is aangetoond dat ze een bepaalde positieve werking op het menselijk lichaam hebben. Zo heeft bijvoorbeeld de moerasspirea (Filipendula ulmaria) een pijnstillende en ontstekingsremmende werking door verschillende aspirineachtige verbindingen zoals isosalicine, dat in de bloemkoppen te vinden is. Deze bloemknoppen vormden in 1838 de eerste bron van salicylzuur, waaruit later synthetisch aspirine werd gemaakt. De medicijnproducent noemde de pijnstiller naar de botanische naam van de plant waaruit de werkzame stof voor het eerst werd gewonnen.
De moerasspirea in onze tuin.
Amandelgeur
Moerasspirea is een plantensoort uit de rozenfamilie (Rosaceae) en is een vaste, kruidachtige plant die een hoogte kan bereiken tot wel 2 meter. De plant bloeit van juni tot in september met crèmewitte schermvormige trossen met talrijke 0,4 tot 1 centimeter brede bloemen met vijf kroonblaadjes, die sterk naar amandel geuren. De zaden zijn spiraalachtig gewonden en ongeveer 2 millimeter groot.
Liefdesdrankje
De oude Latijnse naam voor de Moerasspirea was Regina prati wat ‘Koningin der weide’ betekent. In Frankrijk heet de Moerasspirea ‘Reine du prie’ en in Engeland wordt ze ‘Queen of the meadow’ genoemd, namen die nog verwijzen naar haar oude Latijnse naam. Een andere naam die in Engeland wordt gebruikt is Bridewort (trouwkruid) omdat de bloemen van de moerasspirea werden verwerkt in bruidsboeketten als garantie voor een goed huwelijk. Ook werd een drankje van de bloemen gezien als een liefdesdrankje. Vanwege de heerlijke geur werden de bloemen van moerasspirea ook wel als strooikruid gebruikt. De plant werd veelvuldig op de vloeren van huizen en kerken gestrooid om de lucht te verfrissen en nare geurtjes te maskeren, vandaar ook de bijnaam kamerkruid. Moersspirea was zelfs het favoriet strooikruid van de Engelse koningin Elisabeth I.
Andere toepassingen
In de volksgeneeskunde werd de plant gebruikt als middel tegen gal- en nierziekten, maar ook tegen jicht en zenuwpijn. Bovendien zou het koortswerend zijn, en tegen reumatische pijnen werken. Het werd ook bij nier- en blaasziektes gebruikt. Als plas- en zweetdrijvend middel werd een afkooksel, 20 tot 30 gram bladeren of bloemen in een liter water, gebruikt om een thee van te trekken die vooral bij koorts gegeven werd. Van de wortel is een zwarte verfstof te bereiden waar kleren mee geverfd kunnen worden en uit de bovengrondse delen een gele verfstof. De bloemen worden gebruikt om jam, gelei, compote, siropen en kruidenazijn te maken.
Die wortelen van Reynette ghesoden oft ghepoedert ende inghenomen, zijn goet teghen den loop des buycx, en teghen alderhande bloetganck. Die bloemen met witten wijn ghesoden ende ghedroncken, ghenesen die vierde daechse cortse.
Nico Rookmaker
11 juli 2026
Bronnen
Plantenlijst
Benieuwd welke planten er nu in onze tuin staan? Hier kunt u een lijst downloaden.
